Południowe Czechy: 23 atrakcje, które warto zobaczyć

Z każdego wzgórza wystaje tu jakaś wieża, a w tafli stawu odbija się cały zamek. Kiedy zaczniecie wyliczać atrakcje, jakie mają południowe Czechy, palców u rąk zabraknie wam szybciej, niż zdążycie przejechać połowę regionu: Czeski Krumlow, Hluboka nad Wełtawą, Holaszowice, bajkowa Červená Lhota, dzika Szumawa i ciche stawy Trzeboňska. To region, do którego wraca się o różnych porach roku, bo za każdym razem trafia się na zakątek wcześniej przeoczony.

Dla polskiego podróżnika to trochę inna liga niż Karkonosze albo Adrszpach. Południowe Czechy leżą po przeciwnej stronie kraju, przy granicy z Austrią i Bawarią, więc z Wrocławia czy Katowic to już nie wypad na jedno popołudnie, tylko wyjazd na kilka dni. W zamian dostajecie coś, czego przy polskiej granicy nie ma: trzy wpisy na listę UNESCO w promieniu kilkudziesięciu kilometrów, największy w Czechach system stawów i pasmo Szumawy z lasami, których nikt nie wycina.

Kiedy jechać w południowe Czechy i jak je zwiedzać

Region wygląda dobrze przez cały rok, ale po najładniejsze widoki radzimy przyjechać od maja do czerwca, a potem jeszcze raz we wrześniu. Wiosną stawy są pełne, łąki kwitną, a turystów jest wyraźnie mniej niż w szczycie lata. Wrzesień dokłada ciepłe światło i pierwsze przebarwione liście, a przy stawach zaczyna się sezon jesiennych odłowów ryb, które do Trzeboňska należą tak samo jak woda.

Większość zamków ma sezon mniej więcej od kwietnia do października, poza nim bywają zamknięte albo otwierają się tylko w weekendy. Godziny otwarcia zawsze sprawdzajcie wcześniej na stronie konkretnego obiektu. Pełnia lata, czyli lipiec i sierpień, oznacza najwięcej czynnych atrakcji, ale też kolejki w Krumlowie i zapchany parking pod Hluboką.

Po regionie najlepiej poruszać się samochodem. Odległości między zamkami są krótkie, za to komunikacja publiczna do mniejszych miejscowości, takich jak Holaszowice czy Červená Lhota, jest słaba. Bez auta wygodnie dojedziecie pociągiem lub autobusem do Czeskich Budziejowic, Czeskiego Krumlowa, Trzeboňa i Jindřichova Hradca, a z tych miast robi się wypady w teren.

23 atrakcje, jakie mają południowe Czechy

Ułożyliśmy je tak, żeby prowadziły was przez region: od słynnego Krumlowa, przez bajkowe zamki, aż po dzicz Szumawy i ciszę stawów. Przy każdym punkcie piszemy, czym ujmuje, i dorzucamy wskazówkę fotograficzną, gdzie stanąć z aparatem.

1. Czeski Krumlow, meander Wełtawy i wieża zamkowa

Żadne inne czeskie miasto tak nie wygląda: Wełtawa zakręca tu w dwa ciasne meandry i opływa zabytkowe centrum, nad którym góruje drugi co do wielkości zespół zamkowy w kraju. Krumlow jest wpisany na listę UNESCO i chodzi się po nim jak po scenografii, między kolorowymi szczytami kamienic, kamiennymi mostami i obrotową widownią w ogrodzie zamkowym.

Gdzie to jest: południe regionu, pod Szumawą; pociągiem lub autobusem z Czeskich Budziejowic, samochodem około 2,5 godziny z Pragi.

Wskazówka fotograficzna: klasyczne ujęcie na meander i wieżę zamkową zrobicie z punktu widokowego przy kościele św. Wita albo z mostów Na Plášti. Najładniejsze światło jest o świcie, kiedy nad rzeką trzyma się mgła.

2. Hluboka nad Wełtawą, biały zamek jak z bajki

Śnieżnobiały neogotycki zamek wzorowany na angielskim Windsorze należy do najczęściej fotografowanych budowli w Czechach. Spacer po otaczającym go parku w stylu angielskim, zwiedzanie sal reprezentacyjnych, a tuż obok galeria sztuki Alšova jihočeská galerie w dawnej ujeżdżalni: Hluboka spokojnie zajmie wam całe przedpołudnie.

Gdzie to jest: około 10 km na północ od Czeskich Budziejowic; autobusem albo pociągiem z Budziejowic, samochodem najlepiej w połączeniu z Krumlowem.

Wskazówka fotograficzna: na cały zamek z lekkiej góry ustawcie się w parku, na południowy zachód od budowli. Najlepiej wygląda słonecznym rankiem, kiedy biała fasada kontrastuje z niebem.

3. Holaszowice, barok wiejski i nawsie z listy UNESCO

Mała wieś niedaleko Budziejowic jest wpisana na listę UNESCO jako wyjątkowo dobrze zachowany przykład południowoczeskiego baroku wiejskiego. Wokół rozległego nawsia ze stawkiem stoją symetryczne zagrody ze zdobionymi szczytami z XIX wieku. Wygląda to jak skansen, tylko że ludzie normalnie tu mieszkają.

Gdzie to jest: mała wieś około 15 km na zachód od Czeskich Budziejowic; komunikacja publiczna jest słaba, najłatwiej dojechać samochodem.

Wskazówka fotograficzna: stańcie przy stawku pośrodku nawsia i złapcie rząd szczytów w odbiciu wody. Niedaleko znajdziecie też „Holaszowickie Stonehenge”, współczesny krąg kamienny.

4. Trzeboň i stawy, czyli woda, groble i odłowy

Renesansowe miasteczko otoczone największym systemem stawów w Czechach. Sama Trzeboň kusi zamkiem, uzdrowiskiem i browarem Regent, ale najpiękniejsze jest to, co dookoła: groble obsadzone dębami, rezerwaty ptasie i staw Svět tuż za miastem. Jesienią przychodzi czas tradycyjnych odłowów.

Gdzie to jest: północny wschód regionu; pociągiem przez Veselí nad Lužnicí, samochodem około 2 godziny z Pragi. Staw Svět leży tuż za miastem.

Wskazówka fotograficzna: przejdźcie się groblą stawu Svět o zmierzchu. Słońce zachodzi dokładnie nad wodą, a stare dęby dają piękną sylwetkę.

5. Červená Lhota, zamek na wyspie pośrodku stawu

Chyba najbardziej romantyczny zamek regionu. Jaskrawoczerwona renesansowa budowla stoi na skalnej wysepce pośrodku stawu, a z lądem łączy ją jeden kamienny most. Nic dziwnego, że nakręcono tu mnóstwo bajek. W sezonie zamek można opłynąć łódką.

Gdzie to jest: między Jindřichovem Hradcem a Soběslaviem; komunikacja publiczna jest słaba, praktycznie dojedziecie tu tylko samochodem.

Wskazówka fotograficzna: najlepsze ujęcie jest z przeciwległego brzegu stawu, gdzie cały czerwony zamek odbija się w wodzie. Przy bezwietrznym poranku odbicie jest idealne.

6. Rožmberk nad Vltavou, gotycki zamek nad rzeką

Jeden z najstarszych zamków rodu Witkowiców stoi na ostrogu skalnym nad meandrem Wełtawy, w południowym cyplu regionu. Romantyczne zabytkowe wnętrza, widokowa wieża Jakobínka i legenda o Białej Pani Perchcie sprawiają, że Rožmberk ma klimat także poza głównym sezonem.

Gdzie to jest: południowy cypel regionu nad górną Wełtawą, około 20 km na południe od Krumlowa; najlepiej samochodem, ewentualnie autobusem przez Vyšší Brod.

Wskazówka fotograficzna: zejdźcie nad rzekę i sfotografujcie zamek od dołu, od mostu. Wygląda, jakby wyrastał wprost ze skały nad Wełtawą.

7. Zlatá Koruna, klasztor nad zakolem Wełtawy

Jeden z najlepiej zachowanych klasztorów cysterskich w Europie Środkowej, ufundowany przez Przemysła Ottokara II. Gotycki kompleks z krużgankiem i kościołem stoi w zakolu Wełtawy, między Krumlowem a Budziejowicami. Cisza i monumentalna architektura w jednym.

Gdzie to jest: w dolinie Wełtawy między Krumlowem a Budziejowicami; pociągiem do przystanku Zlatá Koruna, samochodem kilka minut z Krumlowa albo rowerem ścieżką wzdłuż rzeki.

Wskazówka fotograficzna: cały teren najlepiej widać z przeciwległego zbocza nad rzeką. Ładnie dojeżdża się tu też rowerem, ścieżką wzdłuż Wełtawy z Krumlowa.

8. Jindřichův Hradec, trzeci największy zamek w Czechach

Rozległy zespół zamkowy nad stawem Vajgar należy do największych w kraju. Zabytkowe centrum jest urocze samo w sobie: rynek, podcienia, wąskie uliczki. Do Hradca należy też unikatowa ruchoma szopka, tak zwane Krýzovy jesličky.

Gdzie to jest: wschód regionu, na pograniczu Wyżyny Czesko-Morawskiej; dobrze skomunikowany pociągiem i autobusem, samochodem około 2 godziny z Pragi.

Wskazówka fotograficzna: zamek najlepiej prezentuje się od grobli stawu Vajgar, skąd odbija się cała panorama miasta z wieżami.

9. Lipno i Ścieżka w Koronach Drzew, widok nad lasami Szumawy

Zalew Lipno to największy akwen w Czechach, latem raj do kąpieli i żeglowania, a dookoła biegnie popularna trasa rowerowa. Nad lasami przy Lipnie nad Vltavou prowadzi Ścieżka w Koronach Drzew zakończona wieżą widokową ze zjeżdżalnią na dół; z góry widać jezioro i grzbiety Szumawy.

Gdzie to jest: południowy zachód regionu, na Szumawie; Ścieżka w Koronach Drzew jest przy Lipnie nad Vltavou, dokąd dojedziecie samochodem (około 2,5 godziny z Pragi) albo lokalną koleją.

Wskazówka fotograficzna: ze szczytu wieży macie jezioro jak na dłoni. W pogodny dzień widać stąd nawet austriackie Alpy.

10. Szumawa, puszcza Boubín, torfowiska i źródło Wełtawy

Największy park narodowy w Czechach to dzicz, jakiej gdzie indziej w tym kraju nie znajdziecie. Puszcza Boubín ze starymi olbrzymami, tajemnicze torfowiska (Chalupská slať, Jezerní slať), jeziora polodowcowe i źródło Wełtawy pod Kvildą. Tu nie jedzie się po zabytki, tylko po ciszę i przyrodę.

Gdzie to jest: południowo-zachodnia granica regionu; poszczególne cele (Kvilda, Boubín, torfowiska) są rozsiane po górach, więc przyda się samochód, a potem marsz po szlakach.

Wskazówka fotograficzna: drewniana kładka przez torfowisko Chalupská slať o porannej mgle daje surowy, klimatyczny kadr. Bazę do wypadów po parku znajdziecie w tekście Noclegi Szumawa: 11 miejsc, gdzie spać w Kašperskich Horach.

11. Vyšší Brod, klasztor i kolebka spływów Wełtawą

Cysterski klasztor w Vyšším Brodzie z XIII wieku należy do najważniejszych w kraju: gotycki kościół, krużganek i muzeum poczty. Samo miasteczko jest przy okazji popularnym startem spływów górną Wełtawą w stronę Rožmberka i Czeskiego Krumlowa.

Gdzie to jest: południowy cypel regionu nad górną Wełtawą, kawałek od granicy z Austrią; najlepiej samochodem albo po prostu po drodze, podczas spływu.

Wskazówka fotograficzna: kompleks klasztorny najładniej otwiera się przy wjeździe od południa. Jeśli spływacie Wełtawą, macie go w bonusie na trasie.

12. Landštejn, potężna ruina w Czeskiej Kanadzie

Jedna z najlepiej zachowanych romańsko-gotyckich ruin zamkowych w Czechach stoi w lesistym krajobrazie Czeskiej Kanady, przy granicy z Austrią. Masywne kamienne mury, wieża widokowa oraz okoliczne stawy i głębokie lasy robią z Landštejna cel dla miłośników surowszej romantyki.

Gdzie to jest: Czeska Kanada przy granicy z Austrią, około 25 km na południowy zachód od Jindřichova Hradca; praktycznie tylko samochodem.

Wskazówka fotograficzna: wejdźcie na zamkową wieżę. Widok na pofalowany krajobraz Czeskiej Kanady ze stawami i borami wynagradza podejście.

13. Dívčí Kámen, romantyczna ruina nad ujściem potoku

Rozległa ruina zamku na skalnym ostrogu nad ujściem Křemežskiego potoku do Wełtawy. Droga prowadzi tu lasem, więc wycieczka ma też przyjemny odcinek marszowy. Cisza, zieleń i mury obrośnięte mchem: miejsce z klimatem, do którego nie pchają się tłumy.

Gdzie to jest: między Krumlowem a Budziejowicami; wygodnie pociągiem do przystanku Třísov i dalej pieszo przez las, ewentualnie samochodem na parking pod Třísovem.

Wskazówka fotograficzna: najładniejszy widok jest ze ścieżki od przystanku kolejowego Třísov, skąd zamek stopniowo wyłania się nad koronami drzew.

14. Orlík i Zvíkov, dwie warownie nad zalewem

Na północy regionu, nad Zalewem Orlickim, spotykają się dwie perły. Zamek Orlík rodu Schwarzenbergów stoi tuż nad taflą wody i w sezonie można do niego dopłynąć statkiem. Kawałek dalej wodą wznosi się zamek Zvíkov, zwany „królem czeskich zamków”, na ostrogu nad ujściem Otawy do Wełtawy.

Gdzie to jest: północ regionu nad Zalewem Orlickim, na pograniczu z krajem środkowoczeskim; najlepiej samochodem, a między obiektami w sezonie kursuje statek widokowy.

Wskazówka fotograficzna: wsiądźcie na statek widokowy po zalewie. Zobaczycie oba obiekty od strony wody, jak wyrastają nad zatopioną doliną.

15. Czeskie Budziejowice, największy rynek i Czarna Wieża

Stolica regionu ma jeden z największych rynków w Czechach. Plac Przemysła Ottokara II otaczają podcienia i barokowe kamienice, a pośrodku stoi fontanna Samsona. Z galeryjki Czarnej Wieży rozciąga się najlepszy widok na miasto i okolicę, no i piwo Budvar jest tu u siebie.

Gdzie to jest: stolica regionu, mniej więcej pośrodku; świetnie skomunikowana pociągiem i autobusem, idealna baza na wypady po okolicy.

Wskazówka fotograficzna: wejdźcie na Czarną Wieżę (około 225 stopni) późnym popołudniem, kiedy rynek w dole podświetla ukośne światło. Więcej pomysłów znajdziecie w tekście Czeskie Budziejowice: 17 atrakcji, które warto zobaczyć.

16. Nowohradzkie Góry, cicha dzicz przy granicy

Mniej znane, a przez to spokojniejsze pasmo na południowym wschodzie regionu, przy granicy z Austrią. Głębokie lasy, wodospady na Stříbrnym potoku, romantyczna Dolina Tereziny (Terčino údolí) pod Novymi Hrady ze sztucznym wodospadem i empirowym pawilonem Lázničky. Idealne na piesze wędrówki bez tłumów.

Gdzie to jest: południowy wschód regionu przy granicy z Austrią; punktem wyjścia są Nové Hrady, skąd zaczyna się Dolina Tereziny, dojedziecie tu głównie samochodem.

Wskazówka fotograficzna: Dolina Tereziny z wodospadem i romantyczną budowlą Hamr jest najbardziej fotogeniczna po deszczach, kiedy wodospad ma najwięcej wody.

17. Kratochvíle, renesansowa perła między stawami

Niewielki, ale wyjątkowo dobrze zachowany renesansowy pałacyk letni niedaleko Netolic, otoczony fosą i ogrodem w stylu włoskim. Bogata dekoracja sztukatorska wnętrz należy do najlepszych w czeskim renesansie, a przy tym to kameralne miejsce, gdzie nie trzeba się przeciskać przez tłum.

Gdzie to jest: pod Netolicami, około 25 km na północny zachód od Czeskich Budziejowic; najlepiej samochodem, dobrze łączy się z Hluboką i Holaszowicami.

Wskazówka fotograficzna: symetryczną kompozycję ogrodu i pałacyku złapiecie od bramy wejściowej, w osi głównej alei.

18. Tábor, miasto husytów z tajemniczymi podziemiami

Kolebka husytyzmu do dziś zachowała malownicze stare miasto z krętymi uliczkami, które pierwotnie miały mylić napastników. Sercem jest plac Žižki z renesansowymi i gotyckimi kamienicami oraz fontanną, a nad miastem górują pozostałości zamku Kotnov z Bramą Bechyňską. Pod rynkiem ciągną się rozległe średniowieczne podziemia, które można przejść z przewodnikiem.

Gdzie to jest: północ regionu nad rzeką Lužnicí; świetnie skomunikowany pociągiem i autobusem, samochodem około półtorej godziny z Pragi.

Wskazówka fotograficzna: najładniejsza panorama miasta z wieżą zamku Kotnov otwiera się od rzeki Lužnicy i stawu Jordán, najstarszego zbiornika zaporowego w Europie Środkowej.

19. Písek, najstarszy kamienny most w Czechach

Przez rzekę Otawę prowadzi tu najstarszy zachowany kamienny most w kraju, zbudowany mniej więcej w XIII wieku, a więc jeszcze przed praskim mostem Karola. Wokół rozciąga się urokliwe historyczne miasto z pozostałościami zamku królewskiego i przyjemnymi bulwarami. Dzięki Otawie i zieleni Písek jest jednym z najmilszych miast regionu na spacer.

Gdzie to jest: północny zachód regionu nad Otawą; dobrze skomunikowany pociągiem i autobusem, samochodem około półtorej godziny z Pragi.

Wskazówka fotograficzna: stary most z kamiennymi rzeźbami najlepiej wypada z brzegu Otawy, skąd przy niskim słońcu rzuca odbicie na wodę.

20. Zamek Blatná, woda w fosie i stado danieli

Jeden z najlepiej zachowanych zamków na wodzie w Czechach stoi pośrodku stawu, a otacza go rozległy park w stylu angielskim. Największy urok ma tu jednak coś żywego: po parku swobodnie chodzi stado danieli, które można karmić wprost z ręki. Odbicie fasady, stare drzewa i zwierzęta w jednym kadrze robią z Blatnej wyjątkowo fotogeniczne miejsce.

Gdzie to jest: północny zachód regionu niedaleko Strakonic; najlepiej samochodem, dobrze łączy się z Pískiem.

Wskazówka fotograficzna: odbicie zamku w fosie złapiecie z parku przy bezwietrznej pogodzie; daniele najlepiej fotografować rano i pod wieczór.

21. Slavonice, renesansowe sgraffita w Czeskiej Kanadzie

Miasteczko na samym skraju regionu zaskakuje rynkiem obstawionym renesansowymi kamienicami ze zdobnymi sgraffitami i szczytami. Slavonice należą do najlepiej zachowanych renesansowych miast w Czechach, a razem z lesistą i pełną stawów Czeską Kanadą dają wrażenie, jakby czas się tu zatrzymał. Świetne miejsce dla miłośników historii i spokojnej przyrody.

Gdzie to jest: wschodni cypel regionu przy granicy z Austrią, kawałek od Landštejna; najlepiej samochodem.

Wskazówka fotograficzna: detale sgraffit na kamienicach wychodzą najlepiej w ukośnym popołudniowym świetle; zajrzyjcie na oba rynki, górny i dolny.

22. Vítkův Kámen, najwyżej położony zamek z widokiem na Alpy

Najwyżej położona ruina zamkowa w Czechach (około 1035 m n.p.m.) stoi nad taflą Lipna, w pobliżu osady Svatý Tomáš. Z wieży widokowej rozciąga się panorama na grzbiety Szumawy, jezioro Lipno, Nowohradzkie Góry, a przy dobrej widoczności także na austriackie Alpy. Droga do zamku prowadzi lasem, więc wycieczka łączy marsz z nagrodą w postaci zapierającej dech scenerii.

Gdzie to jest: południowy zachód regionu nad Lipnem, przy osadzie Svatý Tomáš; samochodem na parking i dalej pieszo pod górę, ewentualnie statkiem przez Lipno i pieszo na szczyt.

Wskazówka fotograficzna: z galeryjki wieży sfotografujcie Lipno jak na dłoni; Alpy widać najlepiej po deszczu albo w pogodne jesienne dni.

23. Čertova stěna, morze głazów nad Wełtawą

Rezerwat przyrody nad górną Wełtawą pod Vyšším Brodem, gdzie zbocze rozpada się w wielkie kamienne morze z granitowych głazów. Rzeka przeciska się tędy skalistym korytem, a z miejscem wiąże się legenda o diable, który chciał zatamować Wełtawę. Dzika, surowa sceneria bez tłumów, idealna na krótki spacer ścieżką dydaktyczną.

Gdzie to jest: południowy cypel regionu nad Wełtawą, między Loučovicami a Vyšším Brodem; samochodem na parking i dalej pieszo, albo pieszo z Loučovic.

Wskazówka fotograficzna: najlepsze kadry na kamienne morze i bystrza są ze ścieżki dydaktycznej nad rzeką; latem najmocniej kontrastuje z nimi otaczająca zieleń.

Najpiękniejsze zamki i punkty widokowe

Południowe Czechy to dosłownie kraina zamków: ledwo zostawicie za sobą jeden, a na horyzoncie pojawia się kolejny. Jeśli chcecie wybierać pod kątem widoków, oto nasz węższy wybór według typu scenerii:

• Zamki odbijające się w wodzie: Červená Lhota (zamek na wyspie), Blatná (zamek na wodzie ze stadem danieli), Hluboka nad Wełtawą (biały neogotyk), Orlík (nad zalewem).
• Warownie nad rzeką: Zvíkov, Rožmberk, Dívčí Kámen, wszystkie na skalnych ostrogach nad meandrami.
• Renesans i klasztory: Kratochvíle, Zlatá Koruna, Vyšší Brod.
• Punkty widokowe: Ścieżka w Koronach Drzew przy Lipnie, Vítkův Kámen (najwyżej położony zamek w Czechach, z widokiem na Alpy), Czarna Wieża w Budziejowicach, wieża widokowa na Kleti nad Krumlowem (najstarsza kamienna wieża widokowa w Czechach) i wieża zamkowa Landštejna.

W zamkach sprawdzajcie z wyprzedzeniem godziny otwarcia i rodzaj trasy zwiedzania. Wiele obiektów ma po kilka tras, a w sezonie do popularnych godzin ustawiają się kolejki. Bilet na główną trasę kosztuje zwykle mniej więcej od 150 do 300 CZK od osoby dorosłej (orientacyjnie, sezon 2026), czyli około 25 do 50 zł. Dzieci i seniorzy mają zniżki.

Przyroda i stawy Trzeboňska

Trzeboňsko to obszar chronionego krajobrazu i rezerwat biosfery UNESCO, krajobraz kształtowany przez stulecia przez budowniczych stawów. System zbiorników połączony kanałami i groblami powstawał już od średniowiecza, a dziś jest domem setek gatunków ptaków.

• Staw Rožmberk to największy staw w Czechach (około 489 ha), zbudowany przez Jakuba Krčína w XVI wieku. Groblą prowadzi ścieżka dydaktyczna obsadzona wiekowymi dębami.
• Staw Svět leży tuż za Trzeboniem, świetny na spacer dookoła, a w sezonie także na kąpiel.
• Jesienne odłowy od października należą do Trzeboňska tak samo jak woda: uroczyste opróżnianie stawów ze sprzedażą świeżych karpi.
• Czatownie ptasie i torfowiska: mokradła wokół stawów są rajem dla obserwatorów ptaków, a na skraju regionu przechodzą w torfowiska Szumawy.

Całe Trzeboňsko świetnie jeździ się rowerem. Teren jest płaski, a po groblach biegną trasy łączące poszczególne stawy. Wypożyczalnie rowerów znajdziecie w samym Trzeboniu.

Co dalej

• Czeskie Budziejowice: 17 atrakcji, które warto zobaczyć, przewodnik po stolicy regionu.
• Noclegi Szumawa: 11 miejsc, gdzie spać w Kašperskich Horach, baza wypadowa w sercu parku narodowego.
• Góry w Czechach: 15 najpiękniejszych pasm i szczytów, od Szumawy po Karkonosze.
• Najpiękniejsze miejsca w Czechach: 30 pomysłów na wyjazd, to co najlepsze w całym kraju.

Najczęstsze pytania